O prologu słów kilka

Prologi zawsze były wykorzystywane przez pisarzy umożliwiając przedstawienie faktów, które poprzedzały zawiązanie akcji powieści. Jednak najważniejszą funkcją prologu jest złapanie czytelnika na haczyk – musi on po prostu zmusić czytelnika, tak go zainteresować, aby przeszedł do rozdziału pierwszego. Prolog ma również za zadanie pokazanie świata powieści, zarysowanie ogólnego klimatu, pokazanie przeciwnika.
Najczęściej wykorzystuje się trzy typy:

1. Prolog – akcja

Ten rodzaj jest typowy dla literatury sensacyjnej. Zaczynamy od przedstawienia dużej, mocnej sceny. Najczęściej pokazujemy w niej śmierć. Czytelnik od pierwszej chwili może poczuć atmosferę powieści i stawkę, o którą toczy się walka. W rozdziale pierwszym rozpocznie się główna fabuła, ale to, co się właśnie wydarzyło w prologu, będzie miało wpływ na cały przebieg akcji.

Zazwyczaj w prologu wprowadza się bohaterów innych niż bohater główny – bohaterów, którzy mogą, ale nie muszą, pojawić się w wątku głównym.

W prologu powieści Północ Dan Koontz w powieści Północ przedstawia nam Janice Capshaw. Autor pokazał nam bohaterkę jak biegnie nocą i w miarę jej biegu, Koonz umiejętnie budował świat powieści ukazując coraz więcej szczegółów z jej życia. Czytelnik poznawał coraz więcej detali i zaczynał identyfikować się z bohaterką, która wzbudzała coraz większą sympatię. W pewnym momencie pojawia się napięcie - Janice zaczyna odczuwać, że ktoś lub coś ją śledzi. Przeczucie jej nie myli – ktoś rzeczywiście zaczyna iść krok w krok za nią. Napięcie sięga zenitu i na końcu prologu, Janice zostaje zabita w bardzo tajemniczych okolicznościach. Rozdział pierwszy zaczyna się od pokazania Sama Brokera, głównego bohatera, przybywającego do małego miasteczka, gdzie miało miejsce zabójstwo Janice. To reguła warta zapamiętania Jest to reguła: jeśli nie wprowadzasz głównego bohatera w prologu, zrób to natychmiast w rozdziale pierwszym! Czytelnicy chcą wiedzieć, kogo mają obserwować.
Uwaga: Koontz zatytułował swój prolog „Rozdział 1”, a prawdziwy otwierający rozdział „Rozdział 2”. Jeśli chcesz możesz tak robić, nie ma żadnych przeciwwskazań. Liczy się nie tytuł, ale funkcja.

Wykorzystując prolog-akcję, pamiętaj:

• akcja powieści powinna być długa i dość skomplikowana, aby prolog w ogóle miał sens
• powinien on być relatywnie krótki
• zakończ kłopotami – coś złego się stało lub ma się stać za moment
• upewnij się, że twój prolog nawiązuje do głównego wątku

2. Prolog ramowy

W tym rodzaju pokazujemy wspomnienia bohatera, które zaważyły na jego życiu i są były istotne dla wydarzeń w powieści. Dlaczego w ogóle mamy przedstawiać dawne wydarzenia? Aby zaznaczyć, że są one na tyle ważne, że mają wpływ zarówno na teraźniejszość jak i przyszłość.
Stephena Kinga Ciało ze zbioru opowiadań Cztery pory roku zaczyna się od spojrzenia narratora na lata 60-te XX wieku „dawno, dawno, temu”, kiedy bohater po raz pierwszy zobaczył trupa. Ale pokazuje on, że ten incydent miał o wiele większe skutki, niż tylko efekt wizualny – było to zdarzenie, które zdeterminowało całe jego dalsze życie.

W prologu ramowym istotne są szczegóły. Pamiętaj, aby:

• ustalić główną atmosferę i emocje, które chcesz rozwijać w wątku głównym
• unikać suchej narracji, niezbędny jest interesujący punkt widzenia, prolog zawsze powinien wzbudzać zainteresowanie
• pokazać, w jaki sposób wydarzenia z przeszłości, wpływają na bohatera w chwili obecnej – tu i teraz

3. Teaser

Ten typ prologu wykorzystywany jest dosyć rzadko, ale czasami może naprawdę dobrze zadziałać. Mary Higgins Clark wykorzystała go wielokrotnie.
Na początku pokazujemy scenę, która wydarzy się później w powieści. Jest to jakby ujawnienie nadchodzących atrakcji.
Dlaczego taka technika jest przydatna? Ponieważ od razu można wzbudzić zainteresowanie czytelnika. Sceny nie powinna być wykorzystana ze wszystkimi jej szczegółami, trzeba zostawić tajemnicę, niedopowiedzenia. Czytelnik pozostaje z pytaniem: jak bohaterka wpadła w takie tarapaty?
Kiedy w powieści dojdziemy do tego fragmentu, scena zostanie opisana ze wszystkimi szczegółami i odpowie na początkowe pytanie czytelnika.
Niektórzy krytycy nie zgadzają się z celowością wykorzystywania teaserów, bo uważają, że nie wnoszą one niczego do fabuły. Mówią, że to po prostu wykorzystanie materiału fabularnego wcześniej. Ale jeśli taka forma spełnia funkcję przyciągnięcia czytelnika i wzbudzenia zainteresowania, to robi świetną robotę!

Planując teaser pamiętaj, aby:

• wybrać scenę z powieści o dużym znaczeniu
• możesz napisać ją dokładnie tak jak w powieści lub popracować nad niewielkimi zmianami
• zakończyć tuż przed poznaniem rozwiązania, tak jakbyś naprawdę droczył się z czytelnikami, aby czytali dalej

Napisz dobry prolog, a dostaniesz kredyt zaufania. Masz ciągle jeszcze długą drogę, aby utrzymać zainteresowanie czytelnika, ale chociaż wykazałeś, że twój początek jest dobry.

U.G.